‘Wag kalimutan ang mga pinatay sa ‘drug war’ sa gitna ng protesta vs korapsyon – Apela ni Archbishop Villegas

Hinimok ng isa sa mga pinakaprangkang obispo sa bansa ang mga Pilipino na huwag ibaon sa limot ang madugong “war on drugs” ng nakaraang rehimen, kasabay ng nakatakdang kilos-protesta laban sa korapsyon sa kasalukuyang pamahalaan ngayong Nobyembre 30.

Ang pambansang “Trillion Peso March,” na tututok sa umano’y katiwalian sa mga flood control projects, ay isasagawa sa gitna ng lumalalang hidwaan sa pagitan nina Pangulong Ferdinand Marcos Jr. at dati nitong kaalyado na si Bise Presidente Sara Duterte.

Sa inilabas na pastoral letter, iginiit ni Archbishop Socrates Villegas ng Lingayen-Dagupan na hindi dapat palusutin si dating Pangulong Rodrigo Duterte, ama ng Bise Presidente.

Libu-libong Pilipino ang inaasahang makikiisa sa mga nationwide anti-corruption rallies na pangungunahan ng Simbahang Katolika ngayong Nob. 30, kasabay ng paggunita sa Bonifacio Day.

Layunin ng mga protesta sa Maynila at mga probinsya na pantayan ang tagumpay ng naunang Trillion Peso March noong Setyembre 21.¹

Si Villegas, 65, ay kilalang matinding kritiko ng drug war ni Duterte mula 2016 hanggang 2022, kung saan siya rin ang nagsilbing pangulo ng Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP).

Kultura ng Pagpatay at Korapsyon

Ipinaliwanag ng Arsobispo na naging normal ang malawakang korapsyon dahil “unang kinunsinti [ng lipunang Pilipino] ang kultura ng pagpatay bilang nakikitang ‘solusyon’ sa mga kumplikadong problema.”

Ayon kay Villegas, ang kawalang-pakialam na ito sa pagpatay ang naging mitsa ng garapal na “impunity” o kawalang-pananagutan ng mga tiwaling opisyal ng gobyerno.

“It’s not just the corrupt! Hold accountable, too, the killer and the killers who are with them!” (Hindi lang ang mga tiwali! Panagutin din ang mamamatay-tao at ang mga kasabwat nilang pumapatay!) mariing pahayag ng Arsobispo.

“Habang nagpoprotesta tayo laban sa trilyong-pisong mga pakana ng korapsyon, hindi natin dapat ibaon ang mga daing at tahimik na pag-iyak ng mga mahihirap na sistematikong pinatay sa imoral na ‘war on drugs,’” ani Villegas.

Iginiit niya na ang pagkamit ng hustisya para sa bawat biktima ay nananatiling pinakamahalaga.

Laban sa Disinformation at Trolls

Bukod sa mga tiwali at pumapatay, sinabi rin ng Arsobispo na dapat managot ang mga sinungaling, lalo na ang mga nagpapakalat ng disinformation.

“Nananawagan kami sa lahat na labanan ang nakalalasong kultura ng trolling, bashing, at organisadong harassment sa social media,” pakiusap ni Villegas.

Hinikayat niya ang publiko na itigil ang paninirang-puri (character assassination) at sa halip ay bumalik sa pagsasabi ng katotohanan laban sa mga makapangyarihan (speaking truth to power), anuman ang maging kapalit nito o ang maging reaksyon sa social media.

Higit pa sa Marcos-Duterte

Samantala, sinabi ng mga civil society groups sa isang press conference noong Nob. 24 na ang Trillion Peso March ay hindi lamang laban sa mga dinastiyang politikal ng Marcos at Duterte.

“Hindi lang ito tungkol sa mga Marcos, sa mga Duterte… Ang simpleng pagpapalit lamang ng mga nakaupo ay hindi sapat,” pahayag ni Rafaela David ng Akbayan Party.

Binigyang-diin ni David ang pangangailangang baguhin ang sistema, partikular ang pagbuwag sa mga political dynasties na nagpapanatili ng kapangyarihan sa iilang pamilya lamang.

“Habang pinananagot natin ang mga Marcos, hindi dapat hayaan ang mga Duterte na sakyan (hijack) ang galit ng mga tao, dahil hindi sila mas mabuting alternatibo,” dagdag ni David.

Duterte at ang ICC

Batay sa isang survey ng Social Weather Stations (SWS) noong Setyembre 24-30, lumalabas na 50 porsyento ng mga Pilipino ang naniniwalang dapat managot si Duterte sa kanyang war on drugs.

Tinataya ng mga human rights groups na nasa 12,000 hanggang 30,000 extrajudicial killings (EJKs) ang naganap sa ilalim ng kampanya kontra droga ni Duterte, kung saan karamihan sa mga biktima ay mga maralitang taga-lungsod.²

Matatandaang inaresto si Duterte ng Interpol noong Marso 11 at inilipat sa International Criminal Court (ICC) sa The Hague. Nahaharap siya doon sa mga kasong crimes against humanity kaugnay ng drug war at sa umano’y pamumuno niya sa “Davao Death Squad” noong alkalde pa siya ng Davao City.